【连载】藏文文法·善说树王论第1课

type

status

date

slug

summary

简介

扎西德勒大家好！我们开始学习藏文的基础文法《善说树王论》，主要从颂词方面去讲解，先分别解释颂词中每个词汇、每句话的意义，然后解释文法的意义，同时参考《善说树王论译解》和《藏文阅读入门》这两本书里面的语法释义和例句，以这种方式来简单讲述。

首先，图弥桑布扎尊者在最开始创立藏文后，同时写下了文法著作，也就是《文法三十颂》和《字性组织法》，藏文为《སུམ་ཅུ་པ》《རྟགས་ཀྱི་འཇུག་པ》，是藏文的传统文法，三十颂主要讲解虚词，虚词也就是‘单独没有实际意义，但在句子中可以连接各类实词来表达意义’的一类词汇。

《善说树王论》便是总结《三十颂》里的全部内容，以通俗易懂的方式来讲述文法的一部论典。

ན་མོ་གུ་རུ་མཉྫུ་གྷོ་ཥཱ་ཡ།

这句话是梵文，翻译过来是“顶礼上师妙音”的意思，妙音也就是文殊菩萨，作者造论之初，先祈祷文殊菩萨加持！

ན་མོ།是“顶礼”的意思

གུ་རུ།是“上师”

མཉྫུ་གྷོ་ཥཱ།是“妙音”

合起来“顶礼上师妙音！”

བླ་མ་མཆོག་དང་དབྱར་མེད་པའི།

བླ་མ།上师

མཆོག殊胜的

་་་དང་དབྱར་མེད།和……无别

འི 的

合起来“和殊胜上师无别的”

འཇམ་པའི་དབྱངས་ལ་གུས་བཏུད་ནས།

འཇམ་པའི་དབྱངས།文殊菩萨（妙音）

ལ 此处为业格，表示动作所指的对象（之后会学）

གུས།恭敬

བཏུད།顶礼

ནས此处为平列连词。可理解为“然后”

合起来“向文殊菩萨顶礼”

两句话意为“向与上师无别的文殊菩萨恭敬顶礼！”

这两句话是顶礼句，下面是立誓句。

ཐོན་མིའི་ལེགས་བཤད་སུམ་ཅུ་པའི།

ཐོན་མི།指“图弥桑布扎尊者”

ལེགས་བཤད།“善说，格言”

སུམ་ཅུ་པ།指“文法三十颂”

合起来“图弥桑布扎尊者的善说‘文法三十颂’的”

སྙིང་པོ་མདོར་བསྡུས་བཤད་པར་བྱ།

སྙིང་པོ།“精要，精华，心要”

མདོར་བསྡུས།“简略，略摄”

བཤད་པར་བྱ།“应宣说，当宣说”

此处པར་བྱ加在动词བཤད后面表示未来时态，“将要做…”

合起来“简略的心要当宣说”

两句话意为“当宣说图弥桑布扎尊者的善说‘文法三十颂’的简略心要”

此为立誓句

དབྱངས་ཀྱི་བྱ་བ་གསལ་པོ་རུ།

བྱེད་པ་ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་བཞི།

དབྱངས“元音”

ཀྱི 属格“的”

བྱ་བ“作用”

གསལ་པོ་རུ་བྱེད་པ།意为“作显明”（明显的表达出来）

ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ་བཞི།四个元音

合起来“元音的作用明显表达出来为四个ཨི་ཨུ་ཨེ་ཨོ།”

这句话指明了藏文的四个元音

གསལ་བྱེད་ཀ་སོགས་སུམ་ཅུ་ཡིན།

གསལ་བྱེད“辅音”

ཀ་སོགས“ཀ等”

སུམ་ཅུ“三十”

ཡིན“是”

合起来“辅音是ཀ等三十字母”

也就是最开始拼读所学的

ཀ་ཁ་ག་ང་། ཅ་ཆ་ཇ་ཉ། ཏ་ཐ་ད་ན། པ་ཕ་བ་མ། ཙ་ཚ་ཛ་ཝ། ཞ་ཟ་འ་ཡ། ར་ལ་ཤ་ས། ཧ་ཨ།

这句颂词指明了藏文的辅音三十个字母

ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ།

ར་ལ་ས་རྣམས་རྗེས་འཇུག་བཅུ།

རྣམས表示复数

རྗེས་འཇུག“后加”

བཅུ“十个”

合起来“ག་ང་ད་ན་བ་མ་འ་ར་ལ་ས这些是十个后加字”

ད་དང་ས་གཉིས་ཡང་འཇུག་སྟེ།

ད་ནི་ན་ར་ལ་གསུམ་དང་།

ས་ནི་ག་ང་བ་མར་འཐོབ།

དང་།和

གཉིས།二

ཡང་འཇུག再后加（意为“在后加字的后面再加一个后加字）

སྟེ།待述词，没有实际意义，表示逗号或停顿

ནི表示前面是主题或重点，没有实际意义

གསུམ三

འཐོབ།获得，得到

合起来意为：“ད和ས两个是再后加字，再后加ད是加在ན་ར་ལ三个后加字的后面，再后加ས是加在ག་ང་བ་མ四个后加字的后面”

现代藏文中只保留了ས再后加字，ད再后加没有了，但保留了添接法的作用。

ག་ད་བ་མ་འ་སྔོན་འཇུག

སྔོན་འཇུག前加

意为“ག་ད་བ་མ་འ五个是前加字”

图弥桑布扎尊者在创制藏文时，选取了三十个字母中的十个字作为后加，又从后加中选取五个作为前加。

以上“字母”学习完了，接下来学习“句终词”

གོ་ངོ་དོ་ནོ་བོ་མོ་འོ།

རོ་ལོ་སོ་ཏོ་སླར་བསྡུ་སྟེ།

རྫོགས་ཚིག་ཟླ་སྡུད་ཅེས་ཀྱང་བྱ།

སླར་བསྡུ།句终词

རྫོགས་ཚིག终结词

ཟླ་སྡུད།句终词

ཅེས“可当引号看”

ཀྱང་བྱ།“又叫做，又名为”

这几句话意为“གོ་ངོ་དོ་ནོ་བོ་མོ་འོ་རོ་ལོ་སོ་ཏོ是句终词（སླར་བསྡུ），也可以叫做终结词（རྫོགས་ཚིག）或句终词（ཟླ་སྡུད）”

也就是这三个称呼都是一个意义，指的是句终词。

句终词的语法作用是，表示一段话意思的结束，相当于句号。

下面讲添接法，应该怎么样添接。

དྲག་ཡོད་ཏོ་དང་མཐའ་མེད་འོ།

གཞན་རྣམས་མིང་མཐའི་རྗེས་མཐུན་སྦྱར།

དྲག་ཡོད།意为“有再后加ད的词”

མཐའ་མེད།“没有后加字”

གཞན་རྣམས།其他那些

མིང་མཐའི་རྗེས།词尾的后面

མཐུན།等同，一致

སྦྱར།连接，添加

合起来意为“有再后加ད的后面加ཏོ，没有后加字的后面加འོ，其他那些后加字是什么，就在后面保持一致的添加对应的句终词”

比如ཆོས་སྟོན་ཏོ།，当我们在阅读中发现སྟོན的后加字是ན却添加了ཏོ，就应该知道ན后加的后面还有ད再后加，只不过现代藏文中不写出来。这也就是刚才上面讲的，ད再后加只有添接法的作用，不会实际书写出来。

无后加字，比如在一句话的末尾是བྱ，没有后加字，要加句终词时，直接在བྱ后面加འོ即可：“བྱའོ”

除了这两种情况，其他都随十个后加字添加即可，比如དག་གོ འཐུང་ངོ་། ཡོད་དོ།等等。

句终词有，十个后加字加 ོ ，再加上一个ཏོ，一共11个。

今天学这些内容，明天开始学ལ་དོན，是文法中最关键的部分。